Çölyak hastalığı genetik olarak yatkın bireylerde, gluten içeren gıdaların alınması ile ortaya çıkan proksimal ince barsağı tutan ve glutene karşı kalıcı intolerans ile karakterize bir enteropatidir. Çocukluk çağının en yaygın malabsorbsiyon nedeni olan bu hastalık, çocukları ve erişkinleri yaşam boyu etkilemektedir.
Çölyak hastalığında terdeki klor değerlerinin arttığı ve yanlış pozitif sonuç verdiği bilinmesine rağmen, literatürde çölyaklı hastalarda ter testi sonuçlarını araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı çölyak hastalıklı çocuklarda ter testi sonuçlarını araştırmak, bu sonuçları sağlıklı çocukların sonuçları ile karşılaştırmak, çölyak hastalığı presentasyonu ile ter testi değerleri arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmaktır.
Bu çalışma yaş ortalaması 9,1±4,2 yıl (2,5-14 yıl) olan 53 (% 50.5)’ ü kız, 52 (% 49.5)’ si erkek, yeni çölyak hastalığı tanısı almış çocuklarda yapıldı. Kontrol grubu olarak alınan 20 sağlıklı çocuk da sağlam çocuk ve çocuk polikliniğine gelen, büyümesi gelişimi normal, enfeksiyonu olmayan çocuklar arasından seçildi.
Çölyak hastalıklı çocukların ter testi 29,4±13.9 mmol /lt, kontrol grubunun ter testi sonuçları ise 16,6±4,9 mmol /lt olarak saptandı (p<0.001). Malnütrisyonu olmayan, hafif, orta ve ağır derecede malnütrisyonu olan çölyak hastalıklı gruplarda ter testi sonuçları ise sırası ile 21,8±7,4 mmol /lt, 27,6±8,0 mmol /lt,
33,7±9,2 mmol /lt, 48,7±19,6 mmol /lt idi (p<0.0001). Ter testi pozitif olarak saptanan tüm çocuklar klasik çölyaklı idi. Presentasyonlarına göre olgular gruplandırıldığında ise 59 (% 56,2) klasik çölyaklı çocuğun ve 46 (%43,8) atipik çölyaklı çocuğun ter testi sonuçları 33,2±16 mmol /lt, 24,4±8,6 mmol /lt idi (p<0.0001). Çölyaklı çocukların 9 (%8,6)’unda ter testi sonuçları 60 mmol /lt nin üzerindeydi. Bu olguların 8’ inin ağır, birinin ise orta derecede malnütrisyonu vardı. Ter testi pozitif gelen 9 hastadan 6’ sında kistik fibrozis mutasyonu çalışılabildi. Hiçbir olguda mutasyon saptanmadı. Ter testi pozitif gelen olgulardan 6’ sının malnütrisyonu düzeltildikten sonra ter testi tekrarlandı ve negatif olarak saptandı.
Sonuç olarak çölyak hastalıklı çocuklarda ter testi değerlerinin malnütrisyonun derecesi arttıkça yükseldiği bulunmuştur. Klasik çölyaklı olguların ter testi değerlerinin, atipik çölyaklı olgulara göre daha yüksek bulunması, bu hastalardaki malnütrisyon ile ilişkilendirildi. Yanlış pozitifliklerin önlenmesi için hastaların malnütrisyonları düzeltildiğinde testin tekrar edilmesinin gerekli olduğu sonucuna varıldı.