Giriş ve Amaç: Kronik karaciğer hastalığı olan çocuklarda mevcut organ büyüklükleri ve asitleri nedeniyle klasik yöntemlerle nütrisyonel durumun değerlendirilmesi zordur. Bu nedenle nütrisyonel durumun değerlendirilmesinde bazı ek ölçümlere ihtiyaç vardır. Bu çalışmada; kronik karaciğer hastalığı olan çocuklarda tanı anında nütrisyonel durumun belirlenmesi ve bazı antropometrik ölçümler, biyokimyasal parametreler ve kemik mineral dansitesi (KMD) ile ilişkisinin araştırdık.
Materyal ve Metod: Bilim dalımızda 2005 yılı içinde kronik karaciğer hastalığı nedeniyle takip edilen 38 hasta (26 E, 12 K) çalışmaya alındı. Hastalık evresi 3 hastada Child A, 22 hastada Child B ve 13 hastada Child C idi ve ortalama PELD skoru 17.3 ± 10.8 olarak hesaplandı. Tüm hastaların başvuru anında boy ve kilo ölçümüne ilaveten orta kol çevresi (OKÇ); triseps (TCK), skapular (SCK) ve karın (KCK) cildi kalınlığı Harpender cihazı ile ölçüldü. Hastaların orta kol alanı (OKA), orta kol kas alanı (OKKA) ve kol yağ alanı (KYA) hesaplandı ve rutin inceleme için tam kan sayımı ve karaciğer fonksiyon testlerine ilaveten prealbumin, transferrin, kolesterol, trigliserid, folik asit, vitamin B12, çinko, ferritin ve demir için kan alındı. Daha sonra hastaların DEXA yöntemiyle KMD'si ölçüldü.
Sonuçlar: Tanı anında 20 hastada (%52.6) Waterlow sınıflamasına göre malnütrisyon saptandı. Dört (%10.5) hasta wasted, dokuz (%23.6) hasta stunted, yedi (%18.4) hasta da wasted + stunted idi. Malnütre olan hastalar ile olmayan hastalar arasında yaş, cins ve hastalık ciddiyeti yönünden farklılık saptanmadı. Vücut kitle indeksi (15.9 ± 1.5 kg/m2 ve 13.7 ± 1.9 kg/m2), OKÇ (11.8 ± 2.7 cm ve 9.4 ± 2.3 cm), OKA (11.5 ± 5.6 cm2 ve 7.4 ± 3.9 cm2), ve serum prealbumin (12.5 ± 3.6 mg/dl ve 8.5 ± 1.6 mg/dl) ve transferrin (231.2 ± 127.2 mg/dl ve 150.4 ± 46.1 mg/dl) seviyesinde malnütre hastalarda malnütre olmayan hastalara göre istatiksel olarak anlamlı düşüklük saptandı. Sadece serum prealbümin seviyesinin malnütrisyonun ciddiyeti ile korale olduğu görüldü (wasted, stunted ve wasted + stunted olan hastalarda sırasıyla serum prealbümin seviyeleri 11.1 ± 0.3 mg/dl, 8.5 ± 0.8 mg/dl ve 7 ± 0.8 mg/dl olarak hesaplandı) (tüm parametreler için p<0.05). Diğer parametrelerle birlikte DEXA ile KMD ölçümlerinde anlamlı farklılık saptanmadı. İki ay sonra tekrarlanan ölçümlerde OKÇ, OKA ve serum prealbümün ve transferrin seviyesinde malnütrüsyonun düzelmesiyle beraber artış saptandı. Cilt kalınlıklarındaki değişiklik istatiksel olarak anlamı değildi.
Tartışma: OKÇ, OKA ile beraber serum prealbümin ve transferin seviyeleri kronik karaciğer hastalığı olan çocuklarda nütrisyonel durumun değerlendirilmesinde kullanılabilecek parametrelerdir. Ayrıca prealbümin seviyesi malnütrisyonun şiddeti ile paralellik gösterdiği görüldü. Cilt kalınlıklarının nütrisyonel durumun değerlendirilmesinde kullanışlı olmadığı gözlendi; bu durum tanı anında bu hastalarda klinik olarak belirgin olmayan subkutanöz ödeme bağlı cilt kalınlığının artmasına bağlanabilir. Daha sonra malnütrüsyonun düzelmesiyle ödemin çözülmesi ve kas dokusunun artması sonucu cilt kalınlığında başlangıca göre belirgin değişiklik saptanmayabilir.